Wat is een miskraam en wat gebeurt er lichamelijk en emotioneel?

Misschien zag je twee streepjes op een zwangerschapstest.

Vanaf dat moment bestond er iets wat daarvoor nog niet bestond. Een verwachting. Een toekomst. Misschien een naam, een beeld of alleen nog een voorzichtig besef:

Ik ben zwanger.

En dan stopt de zwangerschap.

Medisch heet dat een miskraam. Een woord dat klein klinkt voor iets wat jouw lichaam, gedachten en toekomst ineens volledig kan veranderen.

Wat is een miskraam precies? Wat gebeurt er lichamelijk? En waarom kan het verlies zo ingrijpend zijn, ook wanneer je nog maar kort zwanger was?

Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een vroege zwangerschap.

In Nederlandse patiënteninformatie wordt meestal gesproken over een miskraam wanneer een zwangerschap vóór twintig weken eindigt. Andere zorgorganisaties kunnen bij latere verliezen binnen die periode andere woorden gebruiken.

Die medische grens helpt zorgverleners bij registratie en behandeling.

Maar een zwangerschapsweek bepaalt niet hoeveel betekenis een zwangerschap voor jou had.

Een miskraam kan plaatsvinden voordat je iets op een echo hebt gezien. Na een kloppend hartje. Na weken van misselijkheid. Of nadat je al voorzichtig begon te geloven dat er werkelijk een kindje zou komen.

Ongeveer één op de tien zwangerschappen eindigt in een miskraam. Dat maakt het een veelvoorkomende ervaring, maar niet een onbelangrijke ervaring.

Veel voorkomen en veel betekenen kunnen naast elkaar bestaan.

Wat gebeurt er lichamelijk bij een miskraam?

Hoe een miskraam lichamelijk verloopt, verschilt per vrouw en per zwangerschap.

Je kunt bloedverlies en pijn of krampen onderin je buik krijgen. Soms begint een miskraam met licht bloedverlies dat later sterker wordt. Soms zijn er nauwelijks klachten en blijkt tijdens een echo dat de zwangerschap niet meer intact is.

Wanneer is vastgesteld dat de zwangerschap niet verdergaat, bespreek je met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog welke medische mogelijkheden bij jouw situatie passen.

Dat kan zijn:

• afwachten tot de miskraam vanzelf op gang komt;
• medicijnen gebruiken;
• een medische ingreep, zoals een curettage.

Welke mogelijkheid passend is, hangt af van jouw medische situatie en voorkeuren. Bespreek vragen over bloedverlies, pijn, behandeling of herstel altijd met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog.

Voor actuele medische informatie kun je ook terecht bij Thuisarts over miskraam.

Is bloedverlies altijd een miskraam?

Nee. Bloedverlies tijdens een zwangerschap betekent niet automatisch dat je een miskraam krijgt.

Er kunnen verschillende oorzaken zijn. Daarom is het belangrijk niet zelf de conclusie te trekken, maar contact op te nemen met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog wanneer je ongerust bent of klachten hebt.

Ook wanneer je lichaam weinig signalen geeft, kan op een echo blijken dat de zwangerschap is gestopt.

Die onzekerheid kan zwaar zijn. Je probeert aan ieder signaal betekenis te geven, terwijl je vaak moet wachten op duidelijkheid die je het liefst onmiddellijk zou willen hebben.

Heb je zelf een miskraam veroorzaakt?

Een van de eerste vragen kan zijn:

Wat heb ik verkeerd gedaan?

Had ik rustiger aan moeten doen?
Was die ene drukke werkdag te veel?
Had ik anders moeten eten?
Had ik eerder moeten bellen?
Had ik beter naar mijn lichaam moeten luisteren?

Een miskraam is niet jouw schuld en meestal kun je een miskraam niet tegenhouden.

Toch kan schuldgevoel hardnekkig zijn. Omdat jij degene was die zwanger was. Omdat het in jouw lichaam gebeurde. Omdat je hoofd blijft zoeken naar een verklaring waarmee je alsnog controle probeert te krijgen over iets waarop je geen controle had.

Dat je je schuldig voelt, betekent niet dat je schuldig bent.

In mijn blog over schuldgevoel na babyverlies lees je meer over die harde stem en waarom gevoel geen bewijs is.

Hoe voelt een miskraam emotioneel?

Er bestaat geen voorgeschreven reactie op een miskraam.

Misschien voel je onmiddellijk intens verdriet. Misschien ben je vooral verdoofd. Misschien ben je boos, opgelucht, leeg of praktisch bezig met wat er moet gebeuren.

Ook tegenstrijdige gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.

Je kunt verdrietig zijn én opgelucht dat de lichamelijke onzekerheid voorbij is. Je kunt opnieuw zwanger willen worden én bang zijn dat het weer gebeurt. Je kunt behoefte hebben om over je kindje te praten én geen vragen van anderen verdragen.

Geen van die reacties bepaalt hoeveel je van je kindje hield.

Een miskraam kan ook later pas binnenkomen. Bijvoorbeeld wanneer je uitgerekende datum dichterbij komt, iemand anders haar zwangerschap bekendmaakt of je opnieuw een positieve test in handen hebt.

Tijd en zwangerschapsduur zijn geen meetlat voor verdriet.

Ben je moeder na een miskraam?

Of jij jezelf moeder noemt na een miskraam, bepaal jij.

Sommige vrouwen voelen zich vanaf de positieve test moeder. Andere vrouwen gebruiken liever andere woorden. Misschien gaf je jouw kindje een naam. Misschien voelde dat niet passend of was daar nog geen ruimte voor.

Er is geen goede of verkeerde manier.

Voor mij heet mijn miskraamdochter Jasmijn.

Ik heb haar niet vastgehouden en de zwangerschap duurde maar kort. Toch hoort zij bij mij, naast Tom en Tim.

Jasmijn heeft niet minder betekenis omdat haar leven vroeg eindigde.

Maar mijn ervaring is geen voorschrift voor die van jou. Jij mag woorden kiezen die passen bij wat deze zwangerschap voor jou betekende.

Waarom kan een miskraam eenzaam voelen?

Veel zwangerschappen worden pas na ongeveer twaalf weken gedeeld met anderen.

Wanneer een zwangerschap daarvoor eindigt, kan het daardoor gebeuren dat bijna niemand wist dat je zwanger was. Je moet dan eerst vertellen dat er een zwangerschap was voordat je kunt vertellen dat die is gestopt.

Misschien zeggen mensen:

“Gelukkig was het nog vroeg.”
“Je kunt het gewoon opnieuw proberen.”
“Waarschijnlijk was er iets niet goed.”
“Je wist het nog maar net.”

Die opmerkingen zijn meestal bedoeld om het verlies kleiner en daarmee draaglijker te maken.

Maar voor jou kunnen ze juist voelen alsof je verdriet overdreven is. Alsof je eerst langer zwanger had moeten zijn om je kindje werkelijk te mogen missen.

Je hoeft de betekenis van jouw zwangerschap niet te verdedigen.

Wat kan helpen na een miskraam?

Wat helpt, verschilt per persoon.

Misschien wil je praten. Misschien schrijven. Misschien wil je de echo, zwangerschapstest of een ander aandenken bewaren. Misschien geef je je kindje een naam. Misschien wil je juist rust en voorlopig helemaal niets.

Je kunt jezelf vragen:

• Wat wil ik van deze zwangerschap bewaren?
• Wie mag weten wat er is gebeurd?
• Welke woorden passen voor mij?
• Wat heb ik nu praktisch nodig?
• Welke opmerkingen helpen mij wel en welke niet?
• Wil ik alleen zijn of juist iemand dichtbij?

Je hoeft niet alles meteen te weten.

En je hoeft ook niet te wachten tot anderen begrijpen wat je nodig hebt. Je mag aangeven wat wel en niet helpend is.

Opnieuw zwanger worden na een miskraam

Een volgende zwangerschap kan gewenst én spannend zijn.

Misschien verlang je naar een nieuwe zwangerschap, maar merk je dat een positieve test niet meer alleen blijdschap oproept. Je weet nu dat het anders kan aflopen.

Dat betekent niet dat je negatief bent.

Het betekent dat je iets hebt meegemaakt wat met je meeloopt.

In Zwanger na miskraam: hoe leef je met de angst die niet weggaat? lees je meer over hoop, angst en leven terwijl je de uitkomst niet kent.

Veelgestelde vragen

Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een vroege zwangerschap. In Nederlandse patiënteninformatie wordt meestal een grens tot twintig weken gebruikt, al kunnen gebruikte termen per zorgorganisatie verschillen.

Wat gebeurt er lichamelijk bij een miskraam?

Je kunt bloedverlies en pijn of buikkrampen krijgen, maar een miskraam kan ook zonder duidelijke klachten tijdens een echo worden vastgesteld. Bespreek jouw situatie altijd met een zorgverlener.

Is een miskraam mijn schuld?

Nee. Een miskraam is niet jouw schuld en meestal kun je deze niet tegenhouden. Schuldgevoel kan wel ontstaan doordat je probeert een verklaring te vinden voor wat er is gebeurd.

Is verdriet na een vroege miskraam normaal?

Ja. Ook een korte zwangerschap kan veel betekenis hebben. Hoe vroeg of laat het verlies plaatsvond, bepaalt niet hoe jij je erover mag voelen.

Zoek je geen medische uitleg, maar woorden voor wat het verlies van een kindje met je leven en moederschap doet? In mijn boek Stilgeboren schrijf ik vanuit mijn ervaring als mama van Jasmijn, Tom en Tim over gemis, liefde en het leven dat daarna verdergaat.