Schaamte na babyverlies: waarom verberg je jezelf?

Je vertelt niet het hele verhaal.

Je zegt dat het wel gaat. Je noemt de naam van je kindje steeds minder vaak. Op moeilijke dagen blijf je liever thuis, omdat je geen zin hebt in vragen, goedbedoelde adviezen of ongemakkelijke stiltes.

Misschien maak je het verlies zelfs kleiner:

“Het was nog vroeg.”

“Anderen hebben het veel erger.”

“Het is inmiddels al zo lang geleden.”

Niet omdat jouw kindje niet belangrijk was. Juist omdat het zo belangrijk is en je bang bent voor wat er gebeurt wanneer je dat volledig laat zien.

Schaamte na babyverlies kan je het gevoel geven dat er iets mis is met jou. Met je lichaam, je verdriet, de keuzes die je hebt gemaakt of de manier waarop je verder probeert te leven.

Maar schaamte vertelt niet altijd de waarheid.

Hoe voelt schaamte na babyverlies?

Schaamte zegt niet alleen: er is iets ergs gebeurd.

Schaamte zegt: er is iets mis met míj.

Misschien denk je dat je lichaam heeft gefaald. Dat je signalen had moeten herkennen. Dat je eerder iets had moeten zeggen. Dat je beter voor jezelf of je kindje had moeten zorgen.

Of je schaamt je voor de manier waarop je nu reageert.

Omdat je niet meer naar babyshowers wilt. Omdat je jaloers bent op zwangere vrouwen. Omdat je boos bent op je partner. Omdat je soms lacht en geniet terwijl je kindje is overleden.

Schaamte kan zich in allerlei gedachten verstoppen:

“Een goede moeder had dit voorkomen.”

“Ik zou inmiddels verder moeten zijn.”

“Niemand zit nog op mijn verdriet te wachten.”

“Straks vinden mensen mij ondankbaar.”

“Als ik mijn verhaal vertel, kijken ze anders naar mij.”

Die gedachten voelen echt. Maar dat betekent niet dat ze waar zijn.

Waarom verberg je jezelf na een stilgeboorte of miskraam?

Jezelf verbergen kan een manier zijn om jezelf te beschermen.

Wanneer je niets vertelt, kan niemand iets pijnlijks zeggen. Wanneer je de naam van je kindje niet noemt, hoef je niet te zien hoe iemand ongemakkelijk wegkijkt. Wanneer je doet alsof het goed gaat, hoef je niet uit te leggen waarom het nog altijd pijn doet.

Dat werkt soms even.

Maar het kost ook veel energie.

Je bent voortdurend bezig met wat je wel en niet kunt zeggen. Je past je aan de verwachtingen van anderen aan. Je zorgt ervoor dat zij zich niet ongemakkelijk hoeven te voelen, terwijl jij degene bent die een kindje verloor.

Zo kan schaamte je langzaam onzichtbaar maken.

Niet alleen voor anderen, maar ook voor jezelf.

Schuldgevoel en schaamte zijn niet hetzelfde

Schuldgevoel zegt:

“Ik heb iets verkeerd gedaan.”

Schaamte zegt:

“Ik bén verkeerd.”

Dat verschil is belangrijk.

Na babyverlies zoekt je hoofd naar een verklaring. Als je begrijpt waarom het is gebeurd, lijkt het misschien alsof je weer enige controle krijgt. En wanneer er geen duidelijk antwoord is, kan je hoofd de schuld bij jou neerleggen.

Maar verantwoordelijkheid voelen betekent niet automatisch dat je verantwoordelijk bent.

Je kunt achteraf altijd momenten aanwijzen waarop je iets anders had kunnen doen. Eerder bellen. Meer rust nemen. Een vraag stellen. Aandringen op onderzoek.

Je beoordeelt de vrouw van toen echter met de kennis die je nu hebt.

De vrouw van toen handelde met de informatie, mogelijkheden en omstandigheden van dat moment.

Lees je hierin vooral schuldgevoel terug? Dan kan ook Schuldgevoel na babyverlies je helpen om die harde innerlijke stem beter te herkennen.

Ik kende schuld, boosheid en schaamte

Na het verlies van Jasmijn, Tom en Tim heb ik niet alleen verdriet gevoeld.

Ik kende ook boosheid, schuldgevoel en schaamte. Gevoelens waar veel minder gemakkelijk over werd gesproken. Het leek soms alsof er maar één aanvaardbare manier was om een moeder na babyverlies te zijn: intens verdrietig, maar niet te lang, niet te zichtbaar en vooral niet te ingewikkeld.

Maar verlies is wel ingewikkeld.

Je kunt je kindje missen en tegelijkertijd opgelucht zijn dat een zware zwangerschap voorbij is. Je kunt verlangen naar erkenning en toch niet over je verlies willen praten. Je kunt van je kindje houden en weer intens gelukkig worden.

Geen van die gevoelens maakt jouw liefde minder echt.

Ik ben niet minder de mama van Jasmijn, Tom en Tim nu ik weer van het leven geniet. Juist door hen niet langer te verbergen, kon ik ontdekken dat zij mee konden gaan in mijn leven zonder dat mijn leven bij hun overlijden hoefde te stoppen.

Je hoeft niet voor iedereen zichtbaar te zijn

Schaamte doorbreken betekent niet dat je jouw volledige verhaal openbaar moet maken.

Je hoeft niets op sociale media te delen. Je hoeft niet met iedere collega over je kindje te praten. Je hoeft ook niet naar bijeenkomsten waar je je niet veilig voelt.

Zichtbaar worden begint misschien bij één persoon.

Iemand bij wie je niet hoeft uit te leggen waarom het nog pijn doet. Iemand die de naam van je kindje durft te noemen. Iemand bij wie je zowel verdrietig als vrolijk mag zijn.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

“Ik merk dat ik mijn verhaal vaak kleiner maak, maar dit verlies betekent veel voor mij.”

Of:

“Ik wil niet dat je het oplost. Ik wil alleen dat je even luistert.”

Of heel eenvoudig:

“Ik mis mijn kindje vandaag.”

Jij bepaalt wie jouw verhaal mag horen. Grenzen stellen is niet hetzelfde als jezelf verbergen. Een grens beschermt jou bewust. Schaamte laat je verdwijnen omdat je denkt dat je er niet volledig mag zijn.

Stop met je verlies kleiner maken

Misschien gebruik je verkleinende woorden om het gesprek gemakkelijker te maken voor anderen.

“Het was maar een vroege miskraam.”

“We hebben het kindje nauwelijks gekend.”

“Het is alweer jaren geleden.”

Maar tijd, zwangerschapsduur en het aantal herinneringen bepalen niet hoeveel betekenis jouw kindje heeft.

Je mag zeggen:

“Ik heb een kindje verloren.”

“Zij is mijn dochter.”

“Hij blijft bij ons horen.”

“Ik mis mijn kind, ook nu nog.”

Je hoeft de werkelijkheid niet groter te maken dan zij is. Je hoeft haar ook niet kleiner te maken.

Je mag woorden gebruiken die passen bij wat jij hebt meegemaakt.

Wat helpt tegen schaamte na babyverlies?

Begin klein.

Merk op wanneer je jezelf veroordeelt of je verhaal afzwakt. Vraag jezelf vervolgens af:

Zou ik dit ook zeggen tegen een andere moeder die haar kindje verloor?

Waarschijnlijk zou je haar niet vertellen dat haar lichaam heeft gefaald, dat ze zich aanstelt of dat ze inmiddels verder had moeten zijn.

Waarom zou jij diezelfde zachtheid dan niet verdienen?

Het kan daarnaast helpen om:

• op te schrijven waarvoor je je precies schaamt;
• je verhaal met één veilig persoon te delen;
• de naam van je kindje weer te gebruiken;
• een foto, voorwerp of herinnering een zichtbare plek te geven;
• afstand te nemen van mensen die jouw verlies steeds kleiner maken;
• contact te zoeken met vrouwen die jouw gevoelens herkennen.

Je hoeft niet al deze stappen tegelijk te zetten.

Eén klein moment waarop je jezelf niet langer verstopt, is al een beweging richting meer ruimte.

Je mag weer zichtbaar worden

Schaamte wil je laten geloven dat je eerst anders moet worden voordat je weer volledig aan het leven mag deelnemen.

Minder verdrietig. Minder boos. Minder ingewikkeld.

Maar je hoeft niet eerst een gemakkelijkere versie van jezelf te worden.

Je mag zichtbaar zijn met alles wat bij jou hoort. Met je overleden kindje. Met je verdriet en je liefde. Met de vrouw die je vóór het verlies was en de vrouw die je daarna bent geworden.

En ook met je verlangen om opnieuw te leven.

Dat is geen verraad aan je kindje.

Het is ruimte maken voor een leven waarin je kind niet wordt verzwegen, maar ook niet langer alleen verbonden is met pijn.

In mijn boek Stilgeboren vertel ik open over mijn leven na het verlies van Jasmijn, Tom en Tim.

Wil je ervaren hoe het is om niets te hoeven verbergen bij vrouwen die begrijpen wat verlies met je leven doet? Lees dan meer over Ruimte voor Leven na Verlies.

Je hoeft jouw kindje niet achter te laten om zelf weer tevoorschijn te komen.

Veelgestelde vragen over schaamte na babyverlies

Is schaamte na babyverlies normaal?

Schaamte komt vaker voor na babyverlies. Je kunt je schamen voor je lichaam, je gevoelens of de manier waarop je met het verlies omgaat. Dat gevoel bewijst niet dat je iets verkeerd hebt gedaan.

Waarom maak ik mijn miskraam of stilgeboorte kleiner?

Je kunt je verlies kleiner maken om jezelf tegen pijnlijke reacties of het ongemak van anderen te beschermen. Op de langere termijn kan dit er echter voor zorgen dat jij je steeds minder gezien voelt.

Moet ik mijn verhaal met anderen delen?

Nee. Jij bepaalt wie jouw verhaal mag horen. Schaamte doorbreken kan beginnen bij één veilig persoon. Je hoeft je verlies niet openbaar te maken om het serieus te nemen.

Kan ik gelukkig zijn zonder mijn kindje te vergeten?

Ja. Geluk wist je kindje niet uit. Je kunt je kind blijven liefhebben en missen terwijl er tegelijkertijd weer ruimte ontstaat voor plezier, verlangen en toekomst.