Moet je je kind loslaten om verder te kunnen?
Soms hoor je zinnen als:
Je moet het een plek geven.
Je moet leren loslaten.
Op een gegeven moment moet je toch verder.
Misschien zijn ze goed bedoeld.
Maar wat moet je precies loslaten wanneer je kind overlijdt?
De liefde?
Je moederschap?
De herinneringen?
De plek die je kind in je gezin heeft?
Voor mij klopt dat niet.
Je hoeft je kind niet los te laten om verder te kunnen.
Je mag verder leven mét je kind.
Niet fysiek naast je zoals je had gewild. Wel als onderdeel van wie jij bent, van je gezin, van je verhaal en van de liefde die blijft.
Liefde stopt niet wanneer een leven stopt
Wanneer iemand overlijdt, stopt het contact zoals je dat kende.
Maar liefde laat zich daar niet zo makkelijk door begrenzen.
Ik ben mama van Jasmijn, Tom en Tim.
Dat verandert niet omdat zij niet bij mij opgroeien.
Ik hoef hen niet iedere dag bewust te herdenken om hun moeder te zijn. Ik hoef ook niet voortdurend verdrietig te zijn om te bewijzen hoeveel ik van hen hou.
Ze horen gewoon bij mij.
Net zoals andere belangrijke mensen en gebeurtenissen onderdeel worden van wie je bent.
Verbonden blijven hoeft niet te betekenen dat je steeds opnieuw naar het zwaarste stuk terug moet.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Verder leven is niet hetzelfde als achterlaten
Misschien zit daar wel één van de hardnekkigste ideeën rond kindverlies.
Alsof jouw leven alleen weer groter kan worden wanneer het verlies kleiner wordt.
Alsof er ergens een weegschaal staat:
meer plezier = minder liefde
meer toekomst = minder herinneren
meer geluk = minder verdriet om je kind
Maar waarom zou dat zo zijn?
Ik heb juist ervaren dat beide naast elkaar kunnen bestaan.
Mijn kinderen zijn niet verder van mij af omdat ik van mijn leven geniet.
Ik hou niet minder van hen omdat ik reis, lach, plannen maak of intens gelukkig kan zijn.
Mijn leven werd groter. Mijn kinderen werden niet kleiner.
Dat is iets heel anders dan loslaten.
Misschien hoeft niet je kind los
Misschien mag er iets anders los.
De overtuiging dat je je verdriet moet blijven voelen om verbonden te blijven.
De verwachting dat je op een bepaalde manier moet rouwen.
De mening van anderen over wanneer iets te vroeg of te laat is.
Het schuldgevoel wanneer je merkt dat je een hele dag plezier hebt gehad.
Het idee dat je moet kiezen tussen trouw blijven aan je kind en trouw zijn aan jezelf.
Dát zijn dingen waarnaar je kunt kijken.
Niet omdat je iets moet wegwerken.
Wel omdat sommige overtuigingen ongemerkt veel ruimte kunnen innemen.
En misschien wil jij die ruimte inmiddels ergens anders voor gebruiken.
Je kind mag mee veranderen
Ook je relatie met je overleden kind hoeft niet altijd hetzelfde te blijven.
In het begin kan alles dichtbij en rauw voelen.
Jaren later kan de manier waarop je kind bij je leven hoort heel anders zijn.
Misschien wil je een verjaardag uitgebreid vieren.
Misschien juist niet.
Misschien staat er overal een foto.
Misschien staat die ene foto op een plek die alleen voor jou belangrijk is.
Misschien praat je graag over je kind.
Misschien hoef je niet bij ieder nieuw contact meteen je hele verhaal te vertellen.
Er bestaat geen juiste vorm van verbonden blijven.
Dat jij iets anders doet dan een andere moeder, zegt niets over de hoeveelheid liefde.
En wat vandaag bij jou past, hoeft over vijf jaar niet hetzelfde te zijn.
‘Maar ben ik dan niet bang dat ik mijn kind vergeet?’
Die angst kan heel echt zijn.
Vooral wanneer de wereld om je heen doorgaat.
Mensen noemen de naam minder vaak.
Nieuwe collega’s kennen je kind misschien niet.
Er komen nieuwe gebeurtenissen, nieuwe mensen en misschien zelfs nieuwe kinderen in je leven.
Dan kan het voelen alsof jij degene bent die ervoor moet zorgen dat je kind niet verdwijnt.
Maar jouw liefde bestaat niet bij de gratie van hoeveel andere mensen zich herinneren.
Je hoeft je kind ook niet voortdurend bewust dichtbij te halen om te voorkomen dat het verdwijnt.
Je kind heeft al een plek in jouw geschiedenis.
Die kan niemand ongedaan maken.
Je mag opnieuw verlangen
Dit vind ik misschien wel één van de belangrijkste stukken.
Want wanneer je niet langer hoeft te kiezen tussen vasthouden en verdergaan, ontstaat er ruimte voor een andere vraag:
Waar verlang ik nu naar?
Niet: waar hoor ik inmiddels te zijn?
Niet: wat zou mijn omgeving verstandig vinden?
Niet: heb ik wel genoeg gerouwd?
Maar:
Wat wil ík?
Meer rust?
Weer werken?
Minder werken?
Een reis maken?
Een nieuwe relatie?
Nog een kind?
Een bedrijf beginnen?
Meer mensen om je heen?
Juist minder?
Er mag opnieuw een toekomst zijn.
Niet ter vervanging van wat je verloor.
Maar omdat jij er ook nog bent.
Dat is wat ik bedoel met Ruimte voor Leven
Toen ik zelf mijn kinderen verloor, miste ik niet alleen woorden voor mijn verdriet.
Ik miste ook ruimte voor wat daarna kwam.
Voor de vrouw die ik nog steeds was.
Voor verlangen.
Voor plezier.
Voor keuzes die niet voortdurend in het teken van verlies stonden.
Voor het besef dat ik intens gelukkig mocht worden zonder mijn kinderen ergens achter te laten.
Daaruit is uiteindelijk Ruimte voor Leven ontstaan.
Niet als methode om je kind los te laten.
Integendeel.
Je kind mag ruimte innemen. Jij ook.
Dat is de beweging die ik vrouwen gun.
Niet weg van hun kind.
Wel dichter naar hun eigen leven.
Je hoeft je kind niet los te laten om je leven weer vast te pakken
Misschien blijft het gemis.
Misschien verandert het.
Misschien zijn er dagen waarop het ineens weer heel dichtbij is.
En ondertussen mag jij leven.
Je mag nieuwe herinneringen maken.
Je mag verliefd worden op je eigen leven.
Je mag keuzes maken waar je kind niets mee te maken heeft.
Je mag gelukkig zijn.
En je mag op al die momenten nog steeds de moeder van jouw kind zijn.
Niet óf. EN.
Ben je op een punt waarop je voelt dat je kind vanzelfsprekend bij je mag blijven, maar jouw eigen leven ook weer meer ruimte mag krijgen? Op de pagina Ruimte voor Leven na Verlies lees je hoe ik met een kleine groep vrouwen precies daar samenkom.
