Het is een van de eerste dingen die mama’s mij vertellen. Niet het verdriet. Niet de leegte. Maar de schuld.

“Ik had eerder moeten gaan. Ik had vaker geschopt moeten voelen. Ik had meer gevochten, harder gevraagd, iets anders gedaan.”

De schuld komt in alle vormen. En hij is altijd zwaar.

Maar hier is wat ik weet na al die jaren

Schuld na babyverlies is bijna nooit wat hij lijkt. Het voelt als bewijs dat je iets fout hebt gedaan. Maar dat is het niet.

Het is bewijs dat je liefhad. Diep en echt en voluit.

Jij was er al. Als mama. Vanaf dag een. En toen het misging, heeft jouw liefde nergens anders naartoe gekund dan naar binnen. En dat voelt als schuld.

Schuld en liefde zijn van hetzelfde materiaal gemaakt

Ik heb Tom verloren. En Tim. En Jasmijn. En ik ken dat gevoel, dat je jezelf de vraag stelt die geen eerlijk antwoord heeft. Had ik iets kunnen doen? Wist ik het? Voelde ik het?

Maar ik heb ook geleerd: die vraag stellen is geen teken van schuld. Het is een teken van moederschap. Moeders zijn van nature degenen die zorgen, bewaken, beschermen. Als je dat niet kon, als het buiten jouw macht lag, dan zoekt die zorg een uitweg. En die uitweg heet schuld.

Wat als je de schuld niet loslaat, maar begrijpt?

Ik vraag mama’s nooit om hun schuldgevoel weg te doen. Dat werkt niet. En het is ook niet eerlijk.

Wat ik vraag: kijk er eens anders naar. Niet als bewijs van falen, maar als bewijs van jouw liefde. Als de schuld spreekt, luister eens of er eigenlijk een stem is die zegt: ik hield van jou. Ik wilde je hier houden. Ik mis je zo.

Want dat is wat er onder zit. Altijd.